19 stycznia 2013

Legenda Fenga || Article PL

Ok, a teraz nawiążę do ostatnich filmików Feng Zhu. Wszyscy gościa uwielbiają, i ja również. Zgadzam się z jego opiniami niemal w 100%, ale jest kilka rzeczy, na które chciałabym zwrócić uwagę.

Jeśli ktoś nie jest na bieżąco, to żeby zrozumieć w pełni o co mi chodzi, polecam obejrzeć - a właściwie wysłuchać kilka ostatnich filmików, które Feng umieścił na youtube - w szczególności Epizody 56, 57, 58, 59.

Jeszcze raz tylko podkreślę, że facet jest niesamowity, i naprawdę doceniam to co robi. Zauważyłam jednak, że wielu ludzi zaczyna go traktować jak niezaprzeczalną wyrocznię; zwłaszcza, jeśli ktoś nie ma porównania i znajomych pracujących w branży. Ja mam nieco inny kąt widzenia. Zapraszam do lektury :)

|

Feng często opowiada o tym, jak wgryźć się w branżę. Jak zostać koncept artystą. Ma nawet swoją szkołę, z której co roku wypływa kilkanaście kopii Fenga. Wszystko działa, wszystko jest ok.

Ale problemy pojawiają się w momencie, kiedy on opowiada, jak to jest pracować przy dużych projektach, i pokazuje jak wygląda jego dzień pracy. Najpierw przez dwie godziny szkicuje 4-6 konceptów, a potem wykańcza je przez resztę dnia. Serio Feng? Serio? I wszyscy mają porównywać się do Ciebie? :P Potem wspomina gdzieś, że ma nadzieję, że jego klienci nie oglądają tych filmików, bo on nie jest w stanie zrobić 6 konceptów dziennie pod klienta. On może robić 6 jak ma totalną wolność i robi pod siebie. Tak to chyba każdy by potrafił, jakby się uparł. Może nie na takim poziomie ale jest to możliwe. Także co właściwie pokazujesz Feng? Dzień pracy jako concept artysta czy dzień pracy jako właściciel szkoły, który robi filmiki na youtube? Weźcie to proszę pod uwagę. Zmiana kąta widzenia sprawi, że nie będziecie się czuć tak źle, oglądając jego filmiki :) On chyba po prostu chce się przedstawiać z jak najlepszej strony. Dlatego tez ciągle powtarza, że trzeba być szybkim, bo znajdą się szybsi od Ciebie. Feng, ale Ty nie musisz się spieszyć.. Nie rozumiem po co ten stres. Tak jakby dzieciaki miały sobie wyrywać z rąk zlecenia czy kontrakty o pracę.
Mówi, że konkurencja jest duża, i nawet warto mieć papierek z uczelni artystycznej, żeby wgryźć się w branżę - że jak on startował to to nie było potrzebne, ale teraz jest tyle szkół, że ten papier może być ważny. - Weźcie proszę na poprawkę to, że mówi to ZAŁOŻYCIEL jednej ze szkół. On musi troche naciągać fakty - bo przecież gdyby powiedział, że szkoła i papier jest bez sensu, to sam by sobie przeczył - a jakby to wyglądało w ogóle?

Dodatkowo, wspomina o tym jak on zaczynał, że był leszczem, i wtedy nie było zbyt dużo ludzi którzy się tym zajmowali, i nie było wtedy zbyt dużej konkurencji ani materiałów, z których młodzi konceptartyści mogliby się uczyć; ponadto - nawet nikt nie wiedział o pojęciu "koncept artysta". Dzięki czemu było mu łatwiej się wgryźć.

A ja analogicznie odpowiadam: ale wtedy też nie było za dużo studiów, które się tym zajmowały, a teraz jest ich multum.

Mamy nowe czasy - branża rozkrywkowa wręcz opiera się na CG, jest więc na nie zapotrzebowanie, a co za tym idzie, jest MNOGOŚĆ firm, w których można byłoby pracować.

Drażni mnie trochę ton w jakim on opowiada o tym, że trzeba umieć narysować wszystko, trzeba być profesjonalistą a nie amatorem.. Tu się nie zgodzę, bo jak każdy widzi, to jest forma promowania jego szkoły. Bierze ludzi, którzy są "amatorami" i w rok zamienia ich w klony robiące i myślące dokładnie tak samo. Ok, mają super warsztat i zrozumienie formy, anatomii, perspektywy i innych aspektów wiedzy teoretycznej. Tego uczy ich Feng. Porównuje swój sposób uczenia ludzi, który jest strasznie top secret i o którym nie chce się rozpowiadać w filmikach, do sposobu w jaki samodoskonalą się samoucy. Oczywiście, wiadomo, że perspektywa, proporcje i cała ta teoria jest cholernie ważna, ale chyba żaden z nas nie ma roku na to by rysować tylko sześciany. Ludzie potrzebują zrobić portfolio i zacząć zarabiać, i moim skromnym zdaniem nie trzeba być ideałem, aby ten cel osiągnąć.

Dowodem na to może być mnogość firm robiących gry komputerowe, które mają na pokładzie od cholery >słabych< ludzi, którzy przez Fenga byliby pewnie nazwani amatorami. Dlaczego jest tak dużo średniaków w tego typu firmach? Ano właśnie dlatego, że ci ponadprzeciętni są wystraszeni filmikami takimi jak te, które robi Feng.

A Feng się jara, że jego absolwenci od razu mogą pracować w Ubisofcie czy gdzieś tam. No i znowu - Feng uczy nas swojego spojrzenia na świat. Weźcie pod uwagę że to jest spojrzenie kolesia, który jest w tej branży już bardzo długo, i sam uczył się w tradycyjny sposób, a nie w jakiejś przyspieszonej fabryce Fengów. W jego idealnym świecie istnieją tylko topowe firmy. To jakimś 5% firm branżowych. Same najlepsze i przynoszące największe dochody firmy! 5%! A co z pozostałym 95%? To też są firmy, RÓWNIEŻ robiące świetne gry, filmy i animacje. I wiecie co? Te projekty nie zakonceptują się same! Dlatego nie rozumiem, czemu Feng wprowadza taki nastrój "wyścigu szczurów", którego tak nie cierpię, bo zawsze wywołuje stres w ambitnych ludziach.


|| 

Jak na moje myślenie, więcej pożytku dałoby Ci, pójść na początku do mniejszej firmy. Nie dość, że nauczysz się pracy w grupie, nauczysz się JAK SIĘ ROBI gry, filmy, animacje, po drodze rozwiążesz wiele różnych problemów, z którymi nie spotkasz się siedząc na jakimś wykładzie w szkole. I skill TAK CZY SIAK Ci skoczy. Malowanie pod art directora robi swoje. Poza tym w pracy jesteś otoczony przez profesjonalistów więc przymuszasz się do wysiłku żeby "dogonić ich poziom". Poznajesz ludzi i zaprzyjaźniasz się z nimi w miłej atmosferze współpracy, a nie współzawodniczenia, bo na wykładach u Fenga jesteś otoczony armią ludzi, którzy nie dość, że robią to samo, to jeszcze myślą TAK samo, więc poczucie wyścigu szczurów, zazdrości i konkurencyjności rośnie (dlatego chyba też Feng mówi, że jego studenci nie mają czasu na rozrywki i socjalne stosunki. Serio Feng? Serio?). Innymi słowy - uczysz się, poznajesz ludzi i stajesz się bardziej pro tak samo szybko, a na dodatek będziesz mieć jakiś projekt do wpisania w CV, i w ogóle będą Ci za ten rok płacić,  zamiast wydawania kasy na rysowanie kubików pod okiem jakiegoś wymiatacza.

Pamiętajcie - teraz możecie uważać się za leszczy ale wiedzcie, że gdzieś niedaleko jest ktoś znacznie gorszy od Was, ale kto nie uważa się za leszcza i nie ma oporów przed wysłaniem CV. I takich ludzi jest pełno w branży, moi drodzy. Więc - nie trzeba być robotem od wszystkiego, by taką pracę dostać.
Wiadomo, fajnie jeśli ktoś jest ambitny i ma parcie na samorozwój. Ale nie widzę sensu by to miało blokować Cię przed dostaniem się do branży. Po za tym, jeśli ktoś chce być lepszy, to może się dodatkowo dokształcać w czasie wolnym od pracy. A jeśli serio nie czujesz się na siłach, to wybierz jakieś "najsłabsze jagnię ze stada" i tam aplikuj.

Po prostu moim zdaniem w tym konkretnym zagadnieniu utopijne założenia Fenga nie pokrywają się z rzeczywistością.  (co nie znaczy, że nie należy go słuchać :) wręcz przeciwnie, uważam że to najlepsze warsztaty tego typu na youtubie, więc oglądajcie i się uczcie, tylko po prostu miejscie na uwadze to, że on myśli w kategoriach tylko najlepszych firm na świecie. A przecież Twoją pierwszą firmą dla której będziesz pracować nie musi być od razu Disney czy Blizzard, prawda? :)




Pozdrawiam,
Telka

16 stycznia 2013

Łososiowy Devcast || Gamedev || News

Tylko przypominam, że ruszył Łososiowy Devcast :) Myślę, że wszyscy, którzy interesują się grami, powinni się zainteresować :)

Fanpage - klik
Youtube - klik
i tutaj link do samej audycji (mp3) :

W końcu będą porządne i śmiechowe audycje z polskimi twórcami gier :D

13 stycznia 2013

O korzyściach z pracy dla projektów niezależnych. || Artykuł

Na wstępie chciałabym podziękować tym, którzy znaleźli czas aby napisać do mnie kilka przydługaśnych meili na temat teamów niezależnych :) Informacje się przydały, a te teamy które się same zgłosiły, są wypunktowane na końcu artykułu :)

Chcę też podkreślić, że to nie jest przewodnik po świecie indie i projektów niezależnych. Każdy team jest zupełnie inny, ja mam doświadczenia tylko z dwóch :) Miejcie więc na uwadze, że moje doświadczenia mogą się różnić od doświadczeń innych osób. Potraktujcie to jako luźny felieton na ten temat.


Pewnie nie raz słyszeliście o tajemniczych acz ambitnych projektach, tworzonych przez bandy narwanych pasjonatów warczących na siebie przez skypa w późnych godzinach nocnych? Kim są ci ludzie i czego od Was chcą?

Grupy tego kalibru zwykle nie mają budżetu a członkowie nie mają czasu, bo albo są młodzi i mają szkołę na karku, albo są dojrzali, mają stałą pracę i rodzinę na utrzymaniu.

Piszę ten artykuł dlatego, ponieważ sama zawdzięczam bardzo wiele dwóm zespołom niezależnym, i chętnie podzielę się z Wami tym co w takiej pracy jest najlepsze i tym co jest irytujące. Być może zainspiruję część z Was, by przyłączyć się do jakiejś z niezależnych grup. Być może poznacie tam ludzi którzy szybko staną się Waszymi przyjaciółmi. Być może znajdziecie mentora, który Was czegoś nauczy i zmobilizuje do pracy. A może sami odnajdziecie się w uczeniu innych?

|

Robienie bardzo skomplikowanej gry przez amatorskie studia jest jak porywanie się z motyką na księżyc. To tak jakby Matejko zabierał się do malowania "Bitwy pod Grunwaldem" bez wcześniejszych szkicy, i skończenia innych, mniejszych obrazów.

Problem z grupami amatorskimi jest taki, że nie mają (przeważnie) żadnego doświadczenia w branży. Mają za to podstawowe błędy z organizacją pracy, zarządzaniem ludźmi i czasem, określeniem projektu i domknięciem designu (ponieważ istnieją tu bardzo przyjacielskie stosunki, zwykle liczy się zdanie, każdego członka zespołu - co oczywiście jest katastrofalne w skutkach bo zamiast konsekwentnie trzymać się jednego planu, oni go zmieniają co kilka miesięcy, czasem wywracając projekt do góry nogami). Grupy te są nastawione na różnorodność, innowacyjność, oryginalność i duży kontent.

Czym jest studio niezależne?
Uważam, że nie ma żadnej sensownej regułki, która odpowiadałaby każdemu. Tu oczywiście z pomocą wychodzi wikipedia, nakreślając nam sensownie całą problematykę gier niezależnych. Warto jednak zdać sobie sprawę, że grupy niezależne mają wiele twarzy, i miło by było gdyby nie wrzucać wszystkich do jednego wora.

[Poniżej luźne przykłady, które nachodzą mi na myśl:]

Def. nr 1. - studio robiące duże gry  >na początku< bez wydawcy i sponsorów - np. DmD Enterprise lub Nicolas Intoxicate (na początku zdaje się oba studia były taką samą grupą niezależną jak Black Eye Games)

Def. nr 2. - ludzie kombajny - bardzo małe studia - jedno lub kilku osobowe - kolesie, którzy są sami w stanie wykonać całą grę od grafiki po programowanie. - np. gry typu: Braid, Fez, MeatBoy, World of Goo, czy Cinders

Def. nr 3. - dosyć duże grupy ludzi, którzy poświęcają swój czas na robienie bardzo dużych gier - przykłady: Gloria Victis, Black Ice Tales, Silvernai

Mówiąc w skrócie: plan działania takiego teamu wygląda w przybliżeniu następująco: ktoś wpada na pomysł, że chce zrobić grę. Zaczyna więc gromadzić ludzi z różnych dziedzin, którzy będą przy projekcie grzebać w wolnym czasie. Głównym celem pracy jest stworzenie technicznego dema, by pokazać wydawcom potencjał projektu. Jeśli jakiś wydawca się zainteresuje, zaczyna finansować projekt, a co za tym idzie - zaczyna maczać palce w finalnym wyglądzie produktu. Ponieważ niezależni często są bardzo uparci co do swoich pomysłów, nierzadko porzucają myśl o wydawcy i sięgają po inne sposoby uzyskania pieniędzy. Tworzą community fanów, próbują sił na kickstarterze lub jego pochodnych, stawiają coraz częściej na rozgrywki multiplayer - a nawet mmo, licząc, że duża ilosć graczy, donacje oraz mikropłatności wypełnią spiżarki twórców mięsem i miodem. Oczywiście jest jeszcze możliwość wypuszczenia gry na Steamie, ale Steam twardo broni "jakości" gier, które się na nim pojawiają, więc ciężko się tam przebić (teraz pojawiła się opcja GreenLight gdzie gracze decydują co trafi na Steama, ale nie rozwiązuje to problemu naprawdę niszowych projektów, które głosów nie dostają bo grupa docelowa nie siedzi na GreenLight'cie...).  Trochę lepiej i łatwiej mają projekty, które od początku powstają na platformy mobilne, przeglądarki lub są małymi grami platformowymi, przygodowymi w trybie jednego gracza. Ponieważ twórcy sprzedają je za małe sumy, a co za tym idzie, więcej ludzi je kupuje, - to zyski z włożonej pracy są relatywnie duże. Mimo tych prawdziwych i umiarkowanie prawdopodobnych zysków z małych gier - amatorskie studia wolą robić duże skomplikowane RPGi 3D, mające w zamyśle współzawodniczyć z markami typu Dragon Age czy Wiedźmin (wspomniałam już że jakieś 60 % projektów tego typu to projekty fantasy? i to online? mmo rpgi?) ponieważ mają ciekawsze pomysły, rozwiązania i mechanikę (na papierze, ale zawsze!)
Z powodu braku budżetu oraz nietypowego trybu pracy (po godzinach, w wolnym czasie, po nocach) produkcja takiej gry bardzo wydłuża się w czasie. Tak więc tworzy się grę rpg fantasy, która jest ogromnie skomplikowana i napakowana (na papierze!) w kontent, i wyglada ona cudnie przez jakiś pierwszy rok jej tworzenia. A ponieważ w rok nawet dużym studiom ciężko zrobić grę (średni czas produkcji gry rpg jakości AAA to jakieś 2-4 lata ) to, gra amatorska mimo wkładu ciężkiej pracy bardzo szybko się starzeje od strony technicznej i wizualnej. Dlatego spora ilość gier amatorskich jeśli w ogóle dobije do momentu wydania (w jakiejkolwiek formie), po prostu nie cieszy się zainteresowaniem graczy rozpieszczonych wielkimi produkcjami.

Jaki jest więc sens robienia takich gier?
Twórcy nabywają niezbędnego doświadczenia. Jedna gra się nie sprzeda, to może następna będzie cieszyć się większym powodzeniem - jeśli wyciągnie się naukę z poprzedniego tytułu, i uniknie się powtarzania tych samych błędów, a część rzeczy zrobi się zupełnie inaczej, lepiej.
Takie powinno być myślenie autorów, i sprawdza się to w przypadku firm typu MoaCube (swoją drogą założyciel studia niebawem będzie gościnnie występował na Łososiowym DevCascie we wtorek 15 stycznia o godz. 19.00) Ale łatwiej jest zrobić i skończyć produkt, który nie zawiera skomplikowanej grafiki 3d, otwartego świata i mechaniki walki którą trzeba opracować.. no po prostu kaliber komplikacji jest wprost proporcjonalnie większy im większą grę chce się zrobić.

||

Imitacja prawdziwej pracy czyli jak wygląda praca dla teamów niezależnych:
Przede wszystkim to pochłania dużo czasu. Twojego wolnego czasu, który dobrowolnie poświęcasz na projekt. Czyli zamiast spać, chodzić na piwo i do kina - dogorywasz leżąc półprzytomny na klawiaturze i wstrzykujesz sobie do żył jakąś tanią podróbę redbulla, i bełkoczesz do mikrofonu hasła klucze, bo nie masz sił by wydusić całe zdanie. Żartuję oczywiście ;) Ale klimat chyba załapaliście :D To cudowne życie, wspominam je z łezką w oku ;)

Jak to wyglądało w moim przypadku:
Moja przygoda z teamami niezależnymi zaczęła się w październiku 2009 roku, kiedy jeszcze nie do końca wiedziałam co to jest concept art. Pracowałam wtedy z grupą ludzi, którzy w trakcie pracy bardzo się zżyli i zaprzyjaźnili. Właściwie z tego co pamiętam, to nie było dnia bez skypa lub konferki. Bardzo miło wspominam ten czas, bo szef projektu  mnie  chwalił i mobilizował - myślę że jest to bardzo ważne na starcie, by faktycznie cieszyć się tym co się robi. W tym czasie zajmowałam się wszystkim - conceptami, robiłam logotypy, prowadziłam bloga projektu, projektowałam efekty, a nawet sculptowałam modele w 3d :P To co jednak nagminne było w tym projekcie to słomiany zapał. Po jakichś 3 miesiącach prowadzenia projektu był on zmieniany o 180 stopni. Pojawiały się nawet pomysły o założeniu prawdziwego studio i zjechaniu się do pewnej miejscowości w Anglii :) Rozmawiało się wtedy o potencjalnych sponsorach i o robieniu dema, które nigdy w sumie nie powstało.
Z pracy w tym projekcie zrezygnowałam po cześci dlatego, że miałam "kocioł" na ASP, a po cześci dlatego, że męczyły mnie ciągłe zmiany designu gry. Tak czy siak wspominam ten czas bardzo miło, ludzie byli świetni, ale jak to się mówi, trzeba iść do przodu. Pracowałam z nimi cały rok. Było mi głupio odchodzić i zostawić projekt, ale potrzebowałam pieniędzy, więc po prostu skupiłam się na robieniu portfolio.
Nie minęło kilka miesięcy, i zostałam zwerbowana do innego, bardziej sprecyzowanego i konkretnego teamu, który obiecywał, że faktycznie coś z tej pracy będzie, że robimy demo i gra idzie na świat. Tu chyba półka była nieco wyższa, bo szef projektu wymagał jakości, ale jednocześnie dawał wolną rękę co do designu i sposobu pracowania. Raj dla grafików :) Tu szef nawet płacił za grafiki co jakiś czas, więc w ogóle miało się wrażenie, że to już poważna praca ;)

Wszyscy jesteśmy naiwnymi leszczami.
Jeśli jest się totalnym leszczem, który nie ma doświadczenia w ogóle, i zostajesz przyjęty do projektu gdzie nagle okazujesz się użyteczny, bardzo łatwo uzależnić się od ludzi, dla których się robi, zwłaszcza jeśli się jest ekstremalnie lojalnym pracownikiem. Dla szefów projektu najważniejsze jest dobro projektu, a nie Twoje własne. Dlatego bądźcie wyczuleni na próby prania Wam mózgów. To jest naturalne i logiczne dla szefów - po prostu bądźcie obiektywni i uważajcie, kiedy szef zaczyna Ci się wtryniać w życie osobiste, dzwonić na telefon komórkowy by sprawdzic GDZIE JESTEŚ, lub zaczyna wprowadzać nacisk na to byś ograniczył inne dziedziny życia, by mieć wiecej czasu na projekt. Słyszałam o przypadkach, gdzie ludzie rzucali szkoły, pracę, wyjeżdżali do dziwnych miejsc bo zostali zbombardowani obietnicami założenia studia, a potem pomysł spalił na panewce i ludzie zostawali z niczym. Dlatego czasem, jeśli się jest naiwnym, pracowitym i ufnym człowiekiem, to praca w takim teamie może zacząć przypominać "życie na krawędzi", dlatego ważne jest byś twardo stąpał po ziemi, i trzymał kontrolę nad swym życiem.

Lojalność w grupach niezależnych.
Chcę poruszyć ten temat dlatego, że to jest największe źródło konfliktów i żalów. Słuchaliśmy jakiś czas temu z  Noiproxem pewnej audycji radiowej "Apogeum Nicości" z szefem Black Eye Games. I to co rzuciło mi się w oczy to przede wszystkim jego wyrzuty, które ma do wszystkich ludzi którzy przewineli się przez projekt ale którzy odeszli do większych firm. Wspominał też o zdaje się - animatorze w projekcie, jak i o kolesiu, który robi muzykę do Gloria Victis i to co usłyszałam, naprawdę mnie rozeźliło :)

Jeśli nie słuchaliście tej audycji to w skrócie powiem, że szef BEG'u opowiadał jak to ludzie u niego się rozwijają. Że przychodzą nie umiejąc praktycznie nic, i z biegiem czasu idzie im coraz lepiej. Otóż Panie Bartłomieju, może to Pana zdziwi, ale KAŻDY zrobi postęp jak będzie coś robić systematycznie przez kilka miesięcy. Proszę sobie nie zawłaszczać postępu i ciężkiej pracy ludzi którzy dla Pana robią. Wkurza mnie to dlatego bo sama pracowałam przy dwóch projektach i szefowie obu projektów mieli bardzo podobnie poukładany światopogląd na ten temat. Jak jeszcze byłam w środku grupy, to słuchałam anegdotek o tym jak szef  nauczył kolesia "x" GRAFIKI 3D i ten "x" pracuje teraz w firmie i jest klepakiem robiącym komerche. No to teraz ja też jestem jakimś przypadkiem "x" który nauczył się od "y" GRAFIKI 2D i teraz pracuje w firmie "q". Uważam, że to jest słaby sukces, przypisywać sobie zasługi innych ludzi. Sukcesem w takim przypadku, byłoby wydanie w końcu jakąkolwiek gry. A nie szczyceniem się tym, że 6 lat temu jakiegoś n00ba sie wzieło i ten n00b nie jest już n00bem.

Ponadto nie wiem jak można mieć wyrzuty do ludzi za to, że muszą znaleźć pracę. A ponieważ robią to co robią, i maja takiego a nie innego skilla, to co w tym dziwnego, że taka osoba idzie pracować pod bandere jakiejś konkretnej firmy?

Ludzie zostawiają projekty z dwóch powodów: konfliktów wewnętrznych lub (częściej) przymusu/chęci zarabiania na życie. Amatorskie projekty nie oferują pieniędzy. Wiadomo, że zawsze można się żywić nadzieją, że za pare miesięcy otworzymy stronkę internetową, albo za pół roku zrobi się demo i coś się >RUSZY<. Ale jak człowiek siedzi w tym teamie, wypruwa z siebie flaki, żeby robić dużo i dobrze, a mimo wszystko postępów nie ma ani po pół, ani po roku, cóż innego przychodzi czynić jeśli nie "zabrać swoje kredki i poszukać innego stolika"?

Spotkałam się z przypadkami, gdzie ludzie mieli "sytuację", która umożliwiała im poświęcenie się amatorskiemu projektowi bez reszty. Aby stać się taką osobą należy spełnić któreś warunków:
- być na utrzymaniu rodziców, 
- być bezrobotnym, 
- być bogatym i nie martwić się kasą na czynsz, 
- żyć na socjalu ;)
- lub któreś z powyższych + bycie szefem.

A typowa sylwetka niezależnego szefa to:
- charyzmatyczny
- uzależniony od internetu, komunikatorów, poczty i skypa
- spędza przed monitorem 95% czasu
- oczekuje tego samego od pozostałych członków teamu
- bardzo ambitny i marzycielski
- przyjaciel wszystkich - to jest w pewnym sensie pułapka :P
- ciągle przypomina anegdotki o tym, że wielkie studia zaczynały w piwnicach*
- motywuje ludzi
- dużo gada - mało robi

* Jeśli zdecydujecie się na pracę w jakimś teamie niezależnym, to gwarantuję Wam, że się o tym nasłuchacie ;)

System hierarchii.
Jedna z pierwszych rzeczy, która przykuje Twoją uwagę po dołączeniu się do teamu, to to, że używa się tu systemu hierarchi i nazw stanowsisk takich, jakich używa się w normalnym studio. Z początku możesz się jarać, że nazywają Cię concept artystą, lub art directorem (a jakże!), ale wiedz, że takie coś wiąże się od razu z dużą odpowiedzialnością. Bardziej tu chodzi o przywiązanie Cię do projektu niż o realne stanowisko.

|||

Mierzenie czynów na zamiary.
Zdarza się, że twórcy są realistami na początku; a potem werbując ludzi okazuje się, że ci ludzie uczą się w bardzo szybkim tempie, i mają potencjał do zrobienia czegoś super. Wtedy zaczyna się wszystko komplikować. Data stworzenia pre-alphy jest mgliście oznaczona na "niedaleką przyszłość", ale nikt tak naprawdę nie wie czy dojdzie ona do skutku. 

Dlatego też uważam, że nie powinno sie traktować takich projektów zbyt serio. Jeśli potraktujecie to jako motywacja do nauki i ćwiczenia warsztatu, świetną okazję do poznania fajnych ludzi myślących podobnie, a dodatkowo może coś z tego wyjdzie - to super! Ciesz się! A jeśli nic z tego nie wyjdzie to i tak ten czas nie był stracony, gdyż dużo się przy tym nauczyłeś, i nikt Ci tego nie zabierze :)

Zdaje się, że jest to również świetna rzecz dla ludzi, którzy mają stałą pracę, mają rodzinę i inne cele na karku, kiedy traktują to jako hobby, jako dodatkowe zajęcie, które daje im wiele frajdy i pozwala zapomnieć na chwilę o przyziemnych problemach. Wtedy nie ma się presji, żeby tę grę skończyć, gdyż sam proces jej tworzenia jest na tyle absorbujący i satysfakcjonujący, że staje się on celem samym w sobie.

Praca dla siebie jest też wspaniałą okazją do zrobienia naprawdę czegoś własnego, swojego, wymarzonego, dokładnie tak jakby się chciało daną rzecz zrobić i zobaczyć. Dlatego wiedzcie, że twórcy tego typu gier, projektów, animacji etc, po prostu są marzycielami, i robią oni ten produkt bardziej >dla siebie< niż dla przyszłych graczy, fanów etc. A jeśli przy okazji komuś się ten produkt spodoba, to świetnie! Można się cieszyć i dzielić nim za darmo lub za jakąś małą opłatą.

Po prostu trzeba już na wstępie ocenić, w jakim kierunku zmierza projekt. Czy będzie zmierzać w jakimś konkretnym celu, i czy ma na to sensowne podwaliny? A może będzie jak ten ogromny żółw, bez pośpiechu poruszający się do przodu ale bez celu? Ważne jest to dlatego, by nie wywierać presji na ludziach, którzy przy projekcie wolą się relaksować niż stresować, albo dlatego że jesteś leniwcem który nie lubi pośpiechu, a ludziom z teamu zależy na wysokiej produktywności, czasie i jakości ;)

Realne korzyści dla Ciebie:
♦ Przede wszystkim - ćwiczysz się w swoim zawodzie. To trochę jak bezpłatny staż, tyle że siedzisz na tyłku w domu. Taka forma pracy jest jak najbardziej wartościowa, i jest wręcz wskazane, aby wpisywać doświadczenie tego typu do swojego CV. Wydaje mi się, że to nawet jest bardziej sensowne niż staż na dziale DTP, którego nigdy więcej nie ruszysz. Dla potencjalnego "korporacyjnego" pracodawcy, jest ogromną różnicą - jeśli posiadasz doświadczenie z amatorskiego projektu, to jesteś o niebo wyżej, niż osoba która nie posiada żadnego doświadczenia w branży.
♦ Robisz portfolio - wszystko co robisz do danego projektu może stanowić trzon portfolio, dzięki któremu zdobędziesz dobre zlecenia, lub pracę w studio.
♦ Nauczysz się schematu co kto robi w firmie i dlaczego, oraz jakie to przynosi problemy i korzyści. Innymi słowy - uczysz się pracy w grupie. Bardzo ważna rzecz, bo musisz nauczyć się kompromisowego rozwiązywania problemów.
♦ Zapoznasz się ze stereotypową hierarchią w firmie.
♦ Nauczysz się odpowiedzialności za swóją pracę i za dotrzymywanie terminów (bardziej dosadnie niż na studiach ha ha ha)
♦ Poznasz świetnych ludzi, czasem przyjaciół.
♦ Dowiesz się JAK NIE ROBIĆ GIER ;)

Realne korzyści dla projektu.
♦ Za darmo odwalasz od cholery roboty, ruszasz tematy i rzeczy które wykraczają poza Twoje kwalifikacje, czyli zmuszasz się do douczania się pod projekt, a niekoniecznie pod siebie
♦ Użyczasz swojego pomysłowego mózgu na czas nieokreślony, razem ze wszystkimi dobrymi i absurdalnie złymi pomysłami
♦ Pomagasz innym
♦ Reklamujesz projekt
♦ Poświęcasz mnóstwo czasu na ogarnianie burdelu, siedzenie na forum, rozwiązywanie problemów.

W obu przypadkach korzyści są obustronne.

Czy ktoś może czuć się wykorzystany?
Moim zdaniem nie powinien, mimo że i tak po odejściu, każda ze stron czuje się jak frajer.
Czego możesz się nauczyć w pracy w teamie niezależnym.
Właściwie to wszystkiego co  może Ci sie przydać w przyszłości. Przede wszystkim pracy z ludźmi. Projekty tego typu mogą Ci pokazać hierarchie, drogę jaką muszą przejść modele w grze od idei do game artu. Nauczysz się jakie są ograniczenia w silnikach, co jest za trudne do zrealizowania i jakie rzeczy realizuje się szybko i łatwo. Ponadto popracujesz nad swoją motywacją, zarządzaniem czasem, solidnością i trzymaniem terminów. A szczególnie - popracujesz nad swoim warsztatem. Nierzadko zdarza się, że jacyś ludzie w teamie będą Cię bombardować inspiracjami, linkami do tutków i innymi przydatnymi materiałami. 

Zdecydowane plusy pracy w ten sposób:
Masz REALNY wpływ na to jak wygląda Twoja praca i produkt, nad którym pracujesz. Możesz mieć wpływ nie tylko na dziedzinę, za którą jesteś odpowiedzialny (np. design postaci) ale również  możesz maczać palce w mechanice gry, historii, questach, sposobach promocji - jeśli masz jakieś fajne pomysły. Jest to bardzo satysfakcjonujące, ponieważ możesz robić niemal wszystko na co masz ochotę, a potem patrzeć na to jak jest ten pomysł realizowany :) W teamach niezależnych mogą przejść czasem nawet szokujące i poronione pomysły. Pamietaj, że takiej władzy raczej nie będziesz mieć w pracy w korporacyjnym studio.

Czy praca w teamie niezależnym jest dla Ciebie?
Tak - jeśli chcesz się czegoś nauczyć, jeśli lubisz gadać na skypie, jeśli lubisz słuchać plotek branżowych i gadać o CG non stop. Tak - jeśli dany projekt Ci się podoba. Tak - jeśli chcesz mieć realny wpływ na projekt. Tak - jeśli jesteś pomysłową osobą i masz sporo czasu. Tak - jeśli chcesz zbudować solidne portfolio.I przede wszystkim: JEŚLI CHCESZ STWORZYĆ COŚ WŁASNEGO.

No i pamiętajcie, że mimo wszystko zawsze istnieje szansa, że projekt uda się skończyć, że ktoś będzie chciał go wydać, że można dostać na niego fundusze, lub zacznie się sprzedawać na różnych platformach. Zawsze istnieje nadzieja na sukces, i myślę że te niżej wymienione odstępstwa od normy, dadzą wam troche do myślenia:


Trochę polskich gier:
Tu miało być Black Ice Tales, ale nie działa im już strona :/ wie ktoś co się z nimi stało?
Tu miała być strona Silvernai ale wciąż nie jest jeszcze na serwerze :P

Trochę teamów z zagranicy:

Gdzie jeszcze szukać teamów niezależnych?

Jest tego naprawdę dużo, wystarczy poszukać. Jestem pewna, że każdy znalazłby coś dla siebie. Projekty niezależne to nie tylko gry fantasy rpg :) To również scifi, postapo, cyberpunk (a jakże), historyczne, w róznych kategoriach - strategie, tower defence'y, logiczne, przygodowe, platformowe... Czego tylko dusza zapragnie! Co ciekawe, bardzo często możesz napotkać też na teamy robiące animacje krótkometrażowe czy figurki do bitewniaków. Możesz również przyłączyć się do jakiejś grupy robiącej MODy pod istniejące gry :) Możliwości jest mnóstwo, a każde równa się z dobrą zabawą, śmiechowymi ludźmi i niezbędnym dla Ciebie doświadczeniem :) 

A jeśli nie znajdziesz nic pod siebie, to może założysz coś własnego? :) Możesz np. spróbować zgromadzić przyjaciół i zrobić jakąś "małą" grę, by potem sprzedać ją do Codeminiona lub PlayWay'a :)

Mam nadzieję, że zauważasz teraz realne korzyści, i poszukasz szczęścia w tego rodzaju pracy :)

PS: Jeśli znacie jakieś inne teamy, dajcie namiary w komentarzach to dopiszę je do listy.
PS2: Za wszystkie błędy przepraszam, piszcie co jest źle to poprawię :) Staram się jak mogę, ale wikipedią to nie jestem i nie wiem wszystkiego :)


Pozdrawiam,
Telka

5 stycznia 2013

I po urlopie || News

Chciałabym wszystkich przeprosić za to, że nie ukazały się jeszcze te obiecane artykuły. Miałam jednak dużo innych spraw na głowie związanych z podróżą, świętami, rodziną, przyjaciółmi i sylwestrem :) 

Urlop ten spędziliśmy (z Noiproxem) w cudownej atmosferze, i chcę od razu podziękować wszystkim znajomym i przyjaciołom, którzy spędzili z nami weekend i sylwestra w Warszawie i pokazali nam tyle fajnych nowych pubów i knajpek, oraz tym którzy spotkali się z nami w naszej starej dobrej pizzeri pod mostem, i za głupawe toasty cytrynówką w sylwestra :> Oraz największe podziękowania dla mojej mamy i siostr, za wspólne gotowanie, świąteczną atmosferę, za prezenty i za to że cieszyły się z prezentów ode mnie :) Za bycie razem i za to, że było nas więcej przy wigilijnym stole o całą jedną małą osóbkę w postaci Julii (tak, zostałam ciocią ^^ :D)

To był nasz pierwszy od pół roku wyjazd do Polski, i było naprawdę cudownie :)

Nie miałam jednak okazji złożyć Wam życzeń wcześniej, więc robię to teraz:

Na Nowy Rok 2013, życzę Wam przede wszystkim inspiracji, cierpliwości, wytrwałości i desperacji w dążeniu do swoich celów. Satysfakcji z pracy, nowych doświadczeń, wielu udanych eksperymentów i szczęśliwych przypadków i zrządzeń losu. Bądźcie cudownie pewni tego co chcecie w życiu osiągnąć. Cieszcie się z małych sukcesów, dzielcie się tą radością z innymi. Motywujcie przyjaciół! Patrzcie w przyszłość! Codziennie możecie zdobywać Wasz osobisty Mount Everest walcząc z przeciwnościami losu. Jesteście silniejsi niż byliście rok temu. Za rok powiecie to samo :)

Pozdrawiam,
Telka

18 grudnia 2012

Niezależni? Proszę o informacje!

Moi drodzy, jestem teraz w trakcie pisania artykułu o grupach niezależnych robiących gry komputerowe. W ramach tego artykułu robię też listę grup, które chętnie przyjmą nowych grafików do współpracy. 

Dlatego proszę o informacje!

Jeśli znacie jakąś grupę lub studio, która poszukuje grafików, proszę wyślijcie mi do nich namiary (tematy na forach, adresy stron, fanpage na facebooku - cokolwiek) mailem na: s.duchiewicz@gmail.com

A może macie jakieś doświadczenia z pracy w danych teamach? Chętnie przeczytam i uwzględnię Twoje doświadczenia jeśli uznam, że mogą komuś pomóc, bez względu na to czy jesteś programistą, grafikiem lub web designerem :)

PISZCIE! s.duchiewicz@gmail.com  :>

Artykuł postaram się opublikować do piątku :)

Pozdrawiam,
Telthona

17 grudnia 2012

Christmas Elf || Digital art


Hi guys! :> Its my first day of Christmas holidays so I just wanted to draw something cute and adorable :> Training with more cartoony style :>

Wish you all Merry Christmas! :>
Telthona

11 grudnia 2012

Sztuka zaczynania czyli żmudne freelancu początki. || Article PL

Na tym blogu poruszałam już wiele problemów, z którymi zmagają się perfekcjoniści. Do tych dyskusji jeszcze wrócimy, ale w między czasie chcę się z Wami podzielić nieco bardziej uniwersalnymi i przydatnymi informacjami.
Przed Wami 3 artukuły - pierwszy o początkach na drodze freelancingu, drugi  o korzyściach z pracy za darmo dla projektów niezależnych i trzeci o tym jak dobrze zmontować portfolio. Postaram się ten drugi skończyć i opublikować jeszcze przed końcem świata 2012 roku :)

Ale jak zwykle - zastrzegam - to co piszę to są moje subiektywne spostrzeżenia. To nie jest gotowy przepis na sukces, a jedynie wskazówki, które mogą nieco nakreślić Ci problem. Ta wiedza nic Ci nie da, jeśli nie będziesz systematycznym grafikiem i nie będziesz się zmagał z tymi problemami na codzień.
Ponadto: miej to proszę na uwadze, że moje doświadczenia mogą się różnić od doświadczeń innych osób. Dlatego jeśli masz coś do dodania, napisz proszę w komentarzu, albo przynajmniej zajrzyj tam by sprawdzić co piszą inni :) Więcej komentarzy to więcej punktów widzenia a co za tym stoi - bardziej klarownie zarysowana problematyka.

Umiem tworzyć grafiki na komputerze. Jak na tym zarabiać?
Jako grafik artysta masz wiele możliwości w zarabianiu na tym co umiesz. Ale zanim zaczniesz, warto sobie uświadomić jakie są najczęściej spotykane tryby pracy w tej branży. Możesz być freelancerem, pracować w studio, pracować na kontrakt lub założyć własną działalność. Niektóre z nich możesz łączyć ze sobą, ale początek to zwykle freelancerka, dlatego warto przyjrzeć jej się bliżej.

Freelancer? Czyli siedzisz w domu i nic nie robisz? :P
Zawód freelancera nie jest zbyt poważnie traktowany przez przeciętnego Kowalskiego, dla którego dobra praca to ta w "państwówce", gdzie można liczyć na bonusy w okresie świąt Bożego Narodzenia i wysłać dzieciaki na kolonię za państwowe pieniądze. Jak jesteś wolnym strzelcem to tego rodzaju niespodzianek nie uświadczysz, ale masz całkowitą kontrolę nad tym gdzie i ile pracujesz oraz jakich zadań się podejmiesz. Ten zawód ma swoje plusy i minusy, ale charakterystyczne dla niego jest przede wszystkim to, że pracują w ten sposób ludzie którzy sprzedają "usługi". Także freelancerką będą się zajmować wszelkiego rodzaju kreatywni ludzie, tacy jak muzycy, dziennikarze, pisarze, graficy etc.

Freelancowe zabobony.

Na początek chciałabym rozwiać kilka mitów, które być może mydlą niektórym oczy i są dla nich motywacją, żeby być freelancerem. Jest to o tyle ważne, że na tym etapie powinni się poddać wszyscy Ci, którzy liczą na szybki zysk, powierzchowne sukcesy, tytuły i bóg wie co jeszcze.

1. Kokosiki i mamona. - Na freelansie NIE zarabia się kokosów. Przynajmniej na początku. A te "początki" to w większości kilka lat ciężkiej harówy za małą kasę, albo za darmo. Ludzie patrzą na swoich mistrzów, i wyobrażają sobie ile taki ktoś zarabia na tym co kocha. Ale Ci mistrzowie zwykle mają już jakieś minimum 5 lat doświadczenia w branży. A więc 5 lat pracowania za małe stawki. Weź to proszę pod uwagę. Każdy mistrz kiedyś zaczynał. Nie wskoczysz na poziom mistrza bez przejścia chrztu bojowego na niższych szczeblach.

2. Z każdym zleceniem będę lepszy i lepszy. - Nieprawda. Czasem zdarzają się zlecenia, które zupełnie odbiegają od tego czym się zajmujesz. Mogą dać Ci ciekawe doświadczenia, ale z pewnością będą upierdliwe jeśli będziesz z daną rzeczą mieć do czynienia po raz pierwszy. Nie robiłeś nigdy wcześniej gameartu na gierki flashowe? No to masz dużo do nauki, a ta nauka niekoniecznie przyda Ci się w renderowaniu ilustracji karciankowych.

3. Na freelansie mam TYLE wolnego czasu, że mogę robić co chcę! - Błąd! Podstawowy błąd! Na freelancie pracujesz CAŁY CZAS. Nie masz czasu na wakacje, na wyjazdy, bo każdy dzień spędzony z dala od internetu może się równać z przegapionym zleceniem..  Po za tym, jak już wspominałam w jednym z poprzednich artykułów, freelancerzy często się oszukują i zamęczają się fizycznie nie śpiąc po nocach, kiedy tak naprawdę prokrastynują, zamiast pracować, a jeśli zdarza się to zbyt często, to wykonanie zlecenia przeciąga się w czasie - czyli nie masz wolnego czasu, bo masz zaległości, które same się nie nadrobią.

4. Pracując na freelansie tak szybko się rozwijam! - Błąd. Na freelansie pogłębiasz to co już umiesz. Również powtarzasz te same błędy. Wynika to z tego, że chcesz być skuteczny a jednocześnie pracować szybko. Na dodatek pracujesz SAM, nie masz art directora lub innych grafików biurko obok, którzy by Ci podnosili poprzeczkę.

5. Wybieram te zlecenia które mi się podobają! - Nóż obusieczny. Moim zdaniem nie ma takiego wyboru. Możesz nie przyjąć zleceń za darmo bo musisz zarabiać. A z drugiej strony te projekty za darmo mogą być czasem ciekawsze niż te płatne. Więc... albo robisz to co rozum Ci podpowiada, że jest korzystne, i męczysz się z plakatami, albo robisz za darmo koncepty do jakiejś amatorskiej gierki mmorpg fantasy (we all love ambitious projects!) Tak naprawdę to nie masz wyboru. Zawsze wygrywa Twoja głupota.

6. Jakość moich grafik wzrasta z grafiki na grafikę! - Niekoniecznie. Czasem można się wręcz "cofnąć" jeśli zbyt długo męczysz jeden projekt i tracisz dystans do tego co już zrobiłeś.

8. Robię to co lubię! - jak robisz coś za pieniądze to możesz przestać to lubić. Czasem utrafi się coś upierdliwego co może "zajechać" Twoją motywację. Wtedy warto zrobić przerwę, odetchnąć i odpocząć robiąc coś dla siebie. Własne projekty zawsze będą Cię cieszyć i dawać Ci satysfakcję.

9. Pracując szlifuję swój styl! - nie do końca. Warto być elastycznym i nie przywiązywać się do jednego stylu zbyt mocno. Pracując będziesz wiele razy zmieniał style, sposób renderowania a także poziom i skomplikowanie grafik. - I to jest dobre. Ucz się nowych rzeczy, zaprowadzą Cię dalej niż ciągle klepanie tego samego. Ponadto - charakterystyczny styl czasem może być wadą, ale o tym szykuję inny artykuł :)

10. Mam poważną pracę! - NIKT nie traktuje freelancera poważnie. Co z tego, że zarabiasz i jesteś w stanie się utrzymać bez niczyjej pomocy. Zarabiasz więcej od swoich kolegów magistrów, którzy wykładają książki z magazynu w Empiku ale i tak wszyscy będą oczekiwać, że będziesz ich wyręczać tylko dlatego, że siedzisz na tyłku przed komputerem W DOMU zamiast w firmie. Także jeśli mieszkasz z rodziną lub znajomymi to będą oczekiwać żebyś sprzątał, gotował i zajmował się wszystkimi wkurzającymi czynnościami jak łażenie na pocztę, stanie w kolejkach, tachanie zakupów, płacenie rachunków. A jak mieszkasz sam to będą uważać, że się alienujesz od środowiska i spędzasz czas w wirtualnym świecie. Zawsze będziesz traktowany jak dziecko ;) Nawet w studio graficy są traktowani tylko trochę poważniej od programistów. Poważni ludzie to Ci od finansów i HRu. ;P

11. Zlecenia same wpadają mi na skrzynkę! - teoretycznie tak, ale jakieś 90% ofert nie przyniesie Ci realnego zysku (mowa o projektach niezależnych, zapytaniach od prywatnych klientów oraz małych amatorskich grup robiących gry). Po za tym zanim te zlecenia zaczną Ci wpadać, to minie trochę czasu. Tak naprawdę to jeśli nie będziesz robić dosłownie nic poza uploadowaniem galerii, to "prawdziwe" zlecenia mogą Ci się przytrafiać tylko raz na kilka miesięcy.

12. Sam jestem sobie szefem! - tak, ale to jest najgorsza rzecz jaką może sobie zrobić perfekcjonista ;) Sam podejmujesz biznesowe decyzje, szukasz dla siebie zleceń (co wiąże się z regularnym searchingiem po stronach z ofertami pracy), sam odprowadzasz podatki i latasz na pocztę jak kot z pęcherzem żeby wysyłać umowy i odbierać awiza piętrzące się w skrzynce bo przyszły akurat wtedy kiedy wyszedłeś wyrzucić śmieci (pozdro dla Pana Listonosza z Powiśla). Nie ma się co oszukiwać, artyści są wręcz BEZNADZIEJNI w zarządzaniu papierami. Dlatego co bardziej wzięci graficy zatrudniają księgową która ogarnia umowy za nich. Dobrym rozwiązaniem też jest nawiązanie współpracy z jakimś headhunterem (taka osoba, która pośredniczy między zleceniodawcami, firmami, studiami a wolnymi strzelcami) lub po prostu jakimś dobrym agentem, który może Cię zaskoczyć pomysłowością gdzie mógłby Cię wcisnąć ;) Problem jednak jest w tym, że takich agentów i headhunterów w Polsce raczej nie uświadczysz, a przynajmniej nie znam nikogo kto by uświadczył. Za to w UK to podstawowy tryb zdobywania zleceń/i/lub pracy w studio na etat lub kontrakt.

13. Mam stabilną sytuację finansową! - Niee. Nie masz. Bo nie masz stałej pracy. Nawet jeśli teraz zarobiłeś więcej niż zakładałeś i oszczędziłeś więcej niż myślałeś, to nie wiesz co będziesz robić za kilka miesięcy. Praca freelancera to nieustające wzloty i upadki. Możesz trafić na dobre projekty, ale one z czasem się kończą i zdarzają się miesiące przysłowiowo "bez wypłaty" bo niektórzy klienci nie płacą zaliczek, albo ciężko w ogóle znaleźć jakieś zlecenie. Takie sytuacje zdarzają się głównie na początku swojej drogi, dlatego dobrze jest zacząć pracę freelnacera jeszcze na studiach, kiedy jesteśmy jeszcze (czasami) wspierani przez rodziców i nie musimy się martwić o pustą lodówkę i kasę na czynsz.

14. Jestem artystąąąą! - ludzie nie traktują grafików jak artystów. Raczej jak rzemieślników, jak siłę roboczą. Nie będziesz wystawiać w galeriach a jeśli wydasz książkę to małym nakładem za własną kasę, i nikt tego nie kupi :)


Ok, więc jeśli wiedząc to wszystko teraz - mimo wszystko chcesz zarabiać na digitalu to zapraszam do dalszej lektury.


Plusy bycia freelancerem
-  robisz to co lubisz! Yeeey!
-  sam decydujesz ile Ci płacą (lub nie) Yeey!
-  sam wybierasz zlecenia które bierzesz, masz dużą kontrolę nad tym co i jak robisz
-  pracujesz w sektorze rozrywki co tłumaczy Cię pięknie dlaczego wciąż grasz w gry komputerowe i oglądasz bajeczki dla dzieci( bo  to  r e s e a r c h ) Yeey!
-  pracujesz gdzie i kiedy chcesz (możesz zajmować sie korespondencją siedząc w kawiarni ze swoim ulubionym smoothie) Yeey!
-  śpisz przynajmniej do 10 rano i nie masz wyrzutów sumienia
-  czasem pracujesz z bardzo kreatywnymi i fajnymi ludźmi :)
- czasem dostajesz kopie produktu nad którym pracowałeś więc możesz zamęczać znajomych graniem w gry przy których robiłeś :D

Co zaprząta głowę freelancerowi.
  • Wycena. - Ile rzucić temu kolesiowi za opracowanie loga i okładki płyty? Ile wziąć za billboardową reklamę wiosennych promocji w banku X? Ile wziąć kasy za 15 ilustracji do książki dla dzieci? Ile? Ile? ILE? Wycena jest niesamowicie trudną sztuką, którą opanujesz tylko dzięki metodzie prób i błędów :) Internet oczywiście pomaga w zdobywaniu informacji na ten szlachetny temat, ale duża ilość rozbieżnych informacji z pewnością nie jeden raz Cię rozstroi. Z jednej strony zakłamane statystyki na portalach a z drugiej strony znajomi również zawyżający swoje wynagrodzenie, żeby zabłyszczeć przed kumplami ile to nie zarabiają i jak to im się nie powodzi ;) Temat jest o tyle trudny, że niektórzy ludzie po prostu nie lubią gadać o pieniądzach, niektórzy się wstydzą, inni mają zaniżoną samoocenę więc zaniżają też stawki, inni mają za dobre serca... Generalnie freelancerzy na początku są totalnymi frajerami i dają się doić. Kiedy przychodzi ta chwila z którą nasłuchasz się kumpli- zaczynasz przeginać z kolei w drugą stronę, i rzucasz stawki które rzucają ludzie z 5ciokrotnie większym doświadczeniem od Ciebie.. Wycena jest bardzo personalną rzeczą. Każdy powinien indywidualnie do tego podejść i nie powtarzać jak papuga tego co powiedział mu kolega z forum. Bierz pod uwagę swoje doświadczenie. To ile czasu spędzasz nad grafiką. Jakiej jest ona jakości. Jakiej rozdzielczości. Na czym będzie używana. Czy to jest dla dużej firmy czy dla małej, a może dla indywidualnego prywatnego klienta? Czy bardzo potrzebujesz teraz pieniędzy bo sam się utrzymujesz? Czy może mieszkasz z rodzicami i ważniejsze dla Ciebie będzie doświadczenie i wpis w CV niż samo wynagrodzenie? A może masz tyle ofert że nie jesteś w stanie na wszystkie odpisywać? To windujesz ceny i zobaczysz kto da więcej i to zlecenie wybierzesz? - Czynników które powinieneś wziąć pod uwagę jest mnóstwo, ale zasada teoretycznie jest jedna - cena rośnie razem z doświadczeniem. Jak masz zerowe doświadczenie to nie marudź na małe stawki. Każdy kiedyś zaczynał od czegoś.
  •  Konkurencja. - W pewnym momencie zdajesz sobie sprawę z tego, że Twoi znajomi robią w tym samym sektorze i są od Ciebie lepsi. Ważne jest jednak trzymać zazdrość w ryzach :) Ciesz się sukcesami swoich przyjaciół i wsperajcie się nawzajem. Przyjazne stosunki są bardzo ważne, bo niejednokrotnie może się okazać że będziecie razem pracować, albo pomożecie sobie nawzajem w jednej czy drugiej sytuacji. Masz nawał zleceń i ciągle dostajesz nowe a Twój kumpel zamula, że nie ma kasy? Podeślij mu namiary na tych zleceniodawców których nie ogarniasz, lub poleć zleceniodawcy swojego przyjaciela. Kiedyś ten kumpel w podobnej sytuacji zrobi to samo dla Ciebie. Zdrowe i szczere kontakty z ludźmi z branży to bezcenne źródło informacji, zleceń, plotek i inspiracji :) Dlatego zachęcam do gromadzenia się w grupki. W grupie łatwiej.
  • Tworzenie portfolio. - Czasem freelancerka jest dla kogoś tylko okresem przejściowym, który pozwala się jakoś utrzymać na powierzchni do czasu znalezienia bardziej stabilnej pracy. W takich przypadkach freelance jest sposobem na zdobycie doświadczenia i skompletowania realnego portfolio.
  •  Zdobywanie nowych zleceń. - Jest na to kilka sposobów. Jak masz galerię online i często ją uploadujesz, zlecenia sporadycznie same będą Ci wpływać na pocztę (jeśli natrafi na Twoją galerię pracodawca który oceni, że Twój poziom jest wystarczająco dobry). Zlecenia możesz też wybierać spośród list ofert pracy na popularnych serwisach typu pracuj.pl lub bardzo specjalistycznych, jak max3d.pl, digart, deviantart, warsztat.gd, cghub (po kliknięciu w linki zostaniecie odesłani do dokładnych podstron z ofertami pracy). Bycie na bieżąco z ofertami, częste uploadowanie galerii, jak i udzielanie się socjalnie w środowisku może spowodować wzrost popularności a co za tym idzie, wzrost zainteresowania Tobą jako wykonawcą. Warto też pisać meile do firm które mają na stronach zaznaczone, że zawsze szukają wykonawców (np. Fantasy Flights Games). Jeśli masz znajomych z uczelni artystycznej lub tej samej branży to zlecenia mogą trafić Ci się również dlatego, że jakiś stary dobry znajomy nie ma czasu i możesz przejąć jego ofertę, jeśli akurat zleceniodawca jest Tobą zainteresowany. No i warto też wysyłać portfolia do firm na których Ci zależy, nawet jeśli aktualnie nie mają naboru na stanowisko o które się ubiegasz. Zdarza się, że jeśli nie wezmą Cię na etat, to wezmą Cię na outsource.    
UWAGA! Masz już galerię, która jest popularna ale nikt do Ciebie nie pisze? Umieść gdzieś w widocznym miejscu kontakt do siebie i podaj swoj adres e-mailowy, dopisz, że aktualnie poszukujesz zleceń, lub poproś, by wszystkie zapytania i oferty kierować na maila. Może myślisz, że to głupota, ale jest to bardzo istotne. Poważne firmy nie napiszą oferty do osoby która nie zadeklarowała, że chce takie oferty otrzymywać bo to po prostu nielegalne. Taki tekścik to klauzula "zezwalająca" na wysyłanie ofert pracy i usług do Ciebie na skrzynkę pocztową. Działa to dzięki ustawie o świadczeniu usług drogą elektroniczną: 
 
Ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną
Art. 10. 1. Zakazane jest przesyłanie niezamówionej informacji handlowej skierowanej do oznaczonego odbiorcy za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w szczególności poczty elektronicznej.
2. Informację handlową uważa się za zamówioną, jeżeli odbiorca wyraził zgodę na otrzymywanie takiej informacji, w szczególności udostępnił w tym celu identyfikujący go adres elektroniczny.

Więcej informacji na temat ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną znajdziesz tu i tu.


Chcesz być freelancerem ale nie wiesz jak zacząć?
Początki zawsze są trudne. Najważniejsze jest aby wybrać sobie jakiś (w miarę) realny cel. Coś do czego będziesz dążyć. Może to być marzenie z dzieciństwa o pracowaniu dla Disneya, lub ambicja fana fantasy o robieniu ilustracji do Magica. Nie wiem :) Tak naprawdę im większe i śmielsze marzenie, tym większa szansa, że zajdziesz wysoko. Ale zanim to nastąpi, popatrz gdzie jesteś teraz, i uświadom sobie, że możesz pójść dalej. Trzeba tylko się określić i postawić pierwszy krok do przodu. Znajdziesz na swej drodze wiele niespodziewanych przecisności losu, ludzi którzy okazali się inni niż myślałeś, i sytuacji w których nigdy nie chciałeś się znaleźć. Z pewnością zostaniesz kilka razy oszukany, lub z powodu niedomówień i niekorzystnych okoliczności będziesz zdychać przytłoczony trupem własnej motywacji. Warto w takich momentach przypominać sobie o tym, że JUŻ jesteś w drodze - jesteś dalej niż byłeś wczoraj, a jutro będzie znacznie lepiej, jeśli tylko będziesz cierpliwy, wytrwały i nie stracisz celu z horyzontu.
Jako artysta raczej nie będziesz miał w rodzinie wzorów do naśladowania. Będziesz działać nieszablonowo, iść własną drogą. Dopóki nie poznasz ludzi z tej samej branży - będziesz tak naprawdę zdany tylko na siebie i swoje wyczucie. Taki sposób życia wymaga nielada odwagi - będziesz podejmować decyzje sam i ponosić za nie konsekwencje. Trochę to takie chodzenie na oślep, i uczenie się branży "po omacku" popełniając przy tym mnóstwo błędów.
Ale nie martw się, wszyscy popełniamy błędy. Jak ktoś nie popełnia błędów - to oznacza, że nie podejmuje ryzyka, nie ma odwagi by coś zmienić, boi się wyjść poza szablon. Nauczono nas, że porażka jest przeciwieństwem sukcesu, i dlatego powinniśmy unikać porażek. Ale tak jak mówi Czasowy Czarodziej w tym video, "przeciwieństwem sukcesu nie jest porażka, tylko przeciętność". Osoby popełniające błędy to te, które się rozwijają, które mają jakiś cel i chcą zbliżyć się do niego. Każda porażka zbliża nas do celu. Bądź odważny i nie bój się ponosić porażek. To one warunkują to czy idziesz do przodu, czy stoisz w miejscu.

Najtrudniejsze to podjąć decyzję, wybrać sobie cel i ZACZĄĆ iść w jego kierunku. Pomyśl o tym co chciałbyś robić za 5 lat i zacznij to robić już teraz! Dlaczego to jest takie trudne? Bo wszyscy myślimy, że to infantylne tak ganiać za marzeniami. Że rzeczywistość jest szara, mamy taką i taką sytuację i nic nie możemy z tym zrobić. Jeśli nie umiesz być jak dziecko i gonić za marzeniami, to Twoim pierwszym krokiem powinno być popracowanie nad sobą. Być może aby się przełamać będziesz musiał porzucić swoją starą hierachię wartości by zbudować nową. Albo będziesz musiał stać się bardziej otwarty na innych ludzi, bo bez pomocy przyjaciół daleko nie zajdziesz. Wszystko wydaje Ci się ok, ale ciągle szukasz wymówek? Być może źle obrałeś cel? Zweryfikuj go i upewnij się, że jest to TWOJE WŁASNE marzenie, a nie marzenie rodziców czy partnera. Czasem żeby zacząć iść do celu, musimy najpierw zmienić siebie. Stać się bardziej samodzielnym. Odważnym. Niezależnym (samolubnym?) :) I to jest ta największa przeciwność, największa trudność. Jeśli ją pokonasz, nic Cię nie zatrzyma :) 


A teraz kilka rad dla poczatkujących freelancerów :>

Krok 1 - podejmij decyzję. Chcesz zarabiać na grafice? Nie spiesz się! Masz teraz czas na ekspetymentowanie i sprawdzanie co daje Ci najwięcej radości. Żeby wiedzieć co konkretnie chcesz robić, prawdopodobnie będziesz na początku skakać z jednego działu do drugiego, aby sprawdzić co ci idzie lepiej a co gorzej, do czego masz większą łatwość a co ci idzie topornie.

Krok 2 - doprecyzuj się. Zawód grafika to dosyć szerokie zajęcie. Możesz być layout designerem, concept artystą, grafikiem 3d, ilustratorem, tworzyć game art na potrzeby gier mobilnych i wiele innych. Żadna z tych dziedzin się nie wyklucza, jednak weź pod uwagę, że każda z nich się dzieli na pomniejsze kategorie i bardzo wąskie specjalizacje. Ponoć aby osiągnąć w czyms mistrzostwo, trzeba nad tym spędzić 10 tys godzin (jakieś śmieszne badanie amerykańskich naukowców). 10 tys godzin to w przybliżeniu 5 lat. Jeśli te badania mówią prawdę, co moim zdaniem się sprawdza, weź pod uwagę to, że im więcej rzeczy robisz naraz tym wolniej doskonalisz każdą z dziedzin. Oczywiście nie można się ograniczać tylko do "postaci i creatursów fantasy" (chociaż w moim przypadku jakoś się sprawdziło :P) bo prędzej czy później i tak będziesz musiał się zmagać z innymi tematami, jak enviro czy designowanie propsów lub architektury. Ogólnie chodzi o to, by nie skakać z animacji na teksturowanie, a potem z teksturowania na cartoonowy 2d gameart by na końcu robić realistyczne portrety dla swoich znajomych lub layouty na strony www. Wybierz jedną dziedzinę i trzymaj się jej aż zaczniesz odnosić w niej pierwsze sukcesy. To może potrwać rok. Dwa lata. W moim przypadku - sześć. (pierwszego Wacoma dostałam w wieku 17 lat a pierwszą pracę w studio w wieku 23) Nie możesz pozwolić swojej motywacji zdechnąć, bo w pewnym momencie jest już "za późno żeby się wycofać".

Krok 3 - zaufaj sobie. Jesteś zdecydowany, wiesz co chcesz robić w życiu, więc uwierz w siebie i daj sobie czas. Nie spiesz się. Jeśli będziesz systematyczny i nie będziesz sie bać nowych wyzwań, małe sukcesy będą motywować Cię do śmielszych działań i bardziej ambitnych grafik i projektów.

Krok 4 - ucz się. Czytaj książki. Oglądaj tutoriale. Czytaj prasę branżową. Bądź na bieżąco! Chcesz robić designy do filmów animowanych? Oglądaj making offy popularnych produkcji. Chcesz robić ilustracje do gier karcianych? Graj w gry karciane.

Krok 5 - zaistniej w sieci. Tak, wiem, że nie jesteś jeszcze mega uber pro grafikiem, ale bez pozytywnego odzewu od randomowych ludzi szybko wytracisz prędkość którą osiągnąłeś. Feedback od ludzi jest jak paliwo dla każdego artysty. Czasem może popsuć Ci silnik (haterstwo) a czasem możesz natrafić na najwyższej jakości olej napędowy (feedback od mistrza). Trzeba się liczyć i z jednym i z drugim. Może cieszyć, może boleć, ale lepsze są negatywne emocje niż żadne (brak emocji przy tworzeniu może powodować szybkie poddanie się)

Krok 6 - rozejrzyj się. Dookoła jest mnóstwo grafików podobnych do Ciebie. Zintegruj się trochę! Nic nie motywuje bardziej niż banda świrów marudzących na swoją pracę przy pizzy i piwie oraz męczących się po godzinach z tworzeniem portfolio :) Jak poznasz tych ludzi - zdziwisz się jak podobny do Ciebie mają światopogląd. Wpasujesz się idealnie w ich sposób marudzenia i będziecie mogli marudzić razem :P Warto też od czasu do czasu zagadać do kogoś kogo podziwiasz. Jak przekonasz się, że Ci wielcy wspaniali są również zwykłymi maruderami, uwierzysz w to, że i Ty możesz osiągnąć sukces :)

Krok 7 - klep portfolio. Jak już masz zaplecze w postaci ksiażek, internet jako źródło refek, inspiracji, galerię internetową oraz ludzi którzy będą Cię miło hatować (tak zwani znajomi), masz już wszystko, żeby rozpocząć proces doskonalenia. (o tym jak zmontować portfolio szykuję nową notkę)

Krok 8 - rozwijaj swoje umiejętności i walcz ze słabościami. Podnoś sobie poprzeczkę. Wyznaczaj sobie nowe wyzwania. Sam najlepiej wiesz z czym sobie nie radzisz. Więc rób właśnie to, co idzie ci beznadziejnie. Perspektywa sie wali? No to już masz zajęcie na przyszłe pół roku.

Krok 9 - nie bój się wysyłać portfolio do firm. Wyślij je! Masz przyjaciół którzy Cię dopingują, masz wiedzę i portfolio które potwierdza Twoje umiejętności. Jeśli nie zrobisz tego teraz to kiedy? Za 3 miesiące będziesz w tym samym miejscu. A rozmowa kwalifikacyjna, nawet jeśli nie zagwarantowała Ci pracy to zawsze jest doświadczeniem na wagę złota. Nie odraczaj tej decyzji na później. (no dobra, może lepiej poczekaj aż napiszę jak to portfolio złożyć sensownie :>)

Krok 10 - masz już pracę w studio lub kilku stałych klientów i rysujesz 8 godzin dziennie? No to w końcu zaczniesz się rozwijać w normalnym tempie! Gratuluję! Masz pracę marzeń ale nie spoczywaj na laurach, bo masz potencjał do bycia jeszcze lepszym grafikiem!


No, teraz możesz z pozytywnym nastawieniem zacząć wdrażać plan opanowania świata w życie :D



Pozdrawiam,
Telthona

1 grudnia 2012

Yellow cloak || Speedpainting


Enviro practice :> 2 h speedpainting. thanks to my beloved Noiprox for advice :>>

30 listopada 2012

Exotique dragon || Speedpainting


Just to remind that this blog is also for my artworks ;) Speedpainting 1,5 h

23 listopada 2012

Dlaczego krytyka nie działa

Od razu pragnę zaznaczyć, że artykuł ten jest kierowany do ludzi (zwłaszcza perfekcjonistów), którzy mają problem z otrzymywaniem krytyki. Wiem, że są na świecie jednostki, które doceniają każde słowo adresowane do nich. Jeśli jesteś taką osobą, nie czytaj tego artykułu, bo będzie on wzbudzał w Tobie zdecydowany sprzeciw lub przeczytaj i zostaw swój punkt widzenia w komentarzu pod artykułem :)

Problem, który chcę poruszyć jest prosty. Czym jest krytyka i dlaczego reagujemy na nią negatywnie? Głowiłam się nad tym zagadnieniem latami. Chyba mam już odpowiedź :)
Zapraszam do lektury, i jak zwykle - miej na uwadze, że są to moje subiektywne spostrzeżenia, powstałe na bazie własnych doświadczeń jak i obserwacji zachowań moich przyjaciół, oraz luźno zaobserwowane w środowiskach branżowych (praca) i internetowych (serwisy max3d.pl i deviantart.com) oraz zasłyszane od znajomych. PS: odniesienia do psychoanalizy Freuda są luźne i nienaukowe :)

Krytyka w ogólnym rozumieniu to analiza i ocena dobrych i złych stron z punktu widzenia określonych wartości.
Konstruktywna krytyka to to samo, ale wzbogacone o sugestie rozwiązań zauważonych problemów. Czy każdy kto prosi o konstruktywną krytykę o tym wie? Często czytam wstępy grafików w stylu: "mówcie co poprawić, liczę na konstruktywną krytykę". Ale konstruktywna krytyka odpowiada  na pytanie JAK poprawić. A nie CO poprawić. To zasadnicza różnica. I zauważyłam, że graficy często denerwują się i tłumaczą, jak dostają gotowe rozwiązania na tacy. Np w pracy lub szkole, chodząc po grafikach, jeśli skomentujesz ich konkretną pracę to jest wszystko w porządku. Jednak jest zupełnie inaczej, kiedy sugerujesz konkretne rozwiązanie. Jak dajesz rozwiązanie, to "zaatakowany krytyką grafik" nie będzie mógł zignorować Twoich słów dlatego, że a) nie wie jak coś zrobić b) nie umie. Jak dajesz mu rozwiązanie a on go nie stosuje, to od razu widać, że MU SIĘ NIE CHCE. Dlatego często graficy są źli i naburmuszeni, kiedy otrzymują konstruktywną krytykę. "Nie mam już do tego sił" lub "tak miało być" to najczęstsze riposty na dobre rozwiązanie problemu.
Krytyka moim zdaniem powinna rozwijać osobę, do której jest adresowana. Jednak po kilku latach obserwacji dochodzę do wniosku, że jest zupełnie na odwrót.


Dlaczego krytyka nie działa?
Jesteś rysownikiem a co za tym stoi, masz bardzo wymagającego wewnętrznego krytyka. Jest on przewodnikiem na drodze Twojego rozwoju. Motywuje, ocenia, wyznacza cele do osiągnięcia a jednocześnie jest najsurowszym sędzią. I to właśnie przez niego, cała krytyka z zewnątrz odbija się od Ciebie jak od ściany. Jesteś wymagający więc porównujesz swoje prace do prac lepszych grafików. Krytyka, nawet ta konstruktywna nie działa, ponieważ sam w głębi duszy wiesz, że jesteś do bani. Wiesz to nawet lepiej niż wszyscy sceptycy komentujący i hate'ujący Twoje prace. Wiesz, jak wiele Ci jeszcze brakuje... więc... publikujesz kolejne prace, by inni UTWIERDZILI CIĘ w fakcie, że jest inaczej, a nie po to, by dostać po twarzy sugestiami, że anatomia nie taka, lub perspektywa się sypie.

Twój wewnętrzny krytyk: lub inaczej, Twoje superego, (ponieważ ten mechanizm wyolbrzymia Twoje predyspozycje, kreuje idealną wizję Ciebie i porównuje ją ze stanem doczesnym) ma więc  dużą rolę w sceptycznym podejściu do nauczycieli i ludzi, którzy starają się Tobie pomóc. Dzieje się tak zwłaszcza wtedy kiedy posiadamy bardzo nieprzyjemnego wewnętrznego krytyka, który jest tak surowy, że nie przyjmujesz więcej krytyki z zewnątrz, bo ta którą sam jesteś w stanie sobie zapewnić w zupełności wystarczy. W efekcie dążysz nie do zadowolenia "siebie" lub innych ludzi, lecz do zadowolenia tego parszywego wewnętrznego krytyka co jest niezwykle trudne.

Grafik więc z jednej strony czuje się samowystarczalny jeśli chodzi o negatywny feedback a co za tym idzie - nie chce słuchać dodatkowego wytykania błędów. Z drugiej zaś strony zaczyna interpretować każdy neutralny komentarz jako negatywny. Odpycha od siebie nauczycieli, oceniając ich predyspozycje i portfolio. Często ignoruje dobre rady wypowiedziane przez średnio zaawansowanych grafików. Właściwie to ignoruje wszystkie rady, bo w ogóle nie radzi sobie z krytyką. Identyfikuje się z własną pracą, przez co jeśli ktoś ją podważa, to zaczyna się chwiać jego poczucie własnej wartości.  Więc mimo, że nie stosuje się do porad to i  tak reaguje na każdą opinię emocjonalnie - przejmuje się tym co piszą inni.

Skoro więc konstruktywna krytyka dostarcza nam tylu negatywnych emocji, czemu wciąż poddajemy się ocenie?
Moim zdaniem publikujemy, bo zawsze jest szansa otrzymania pozytywnych opinii. Chcemy usłyszeć coś dobrego.  I trzeba umieć to przyznać. Liczymy, że pozytywne komentarze podbudują nam samoocenę i jednocześnie albo zadowolą, albo uciszą niespokojnego wrednego krytyka tkwiącego nam w głowie.

Zabawne jest też to, ze mimo wszystko superego ma jakiś system samozachowawczy i gdy otrzymujesz zbyt dużo negatywnych opinii to staje w Twojej obronie usprawiedliwiając się:  Wiem, że mogę zrobić to lepiej, ale >jeszcze< nie potrafię. Ma on wysokie mniemanie o Twoich możliwościach i predyspozycjach, oraz stara się wyjaśnić sobie i otoczeniu, dlaczego te wysokie wymagania nie są jeszcze spełnione. Będziesz więc wykręcać się tym, że dopiero zacząłeś, że szkoła jest absorbująca, że nie masz czasu.

Sama pamiętam, jak tłumaczyłam się przed ludźmi w ten sam sposób. Pamiętam nawet, że dostawałam naprawdę długie komentarze z tym, co mogłabym poprawić i zmienić. Ciekawe jest jednak to, że mimo iż czytałam te komentarze, i wydawało mi się, że je rozumiem - ich treść po prostu do mnie nie trafiała. Jakiś czas temu przejrzałam pobieżnie swoją teczkę na maxie3d, i nadziwić się nie mogłam jak dużo naprawdę pomocnych komentarzy tam dostawałam. Teraz je >rozumiem<. Wtedy nie do końca wiedziałam o czym oni do mnie mówią, reagowałam dziecinnie i impulsywnie tłumacząc się i wykręcając. Dlatego właśnie krytyka, zwłaszcza na wczesnych etapach rozwoju nie ma zupełnie sensu. Najwyraźniej do otrzymywania konstruktywnej krytyki trzeba po prostu dojrzeć.

Skąd takie przemyślenia? Od jakiegoś czasu znajomi podsyłają mi swoje grafiki do skomentowania Podsyłają i pytają, co ja o nich myślę. Mogę spędzać z pół godziny, nad każdą pracą, analizować, zaznaczać błędy, sugerować co można by poprawić, generalnie dokonywać konstruktywnej krytyki. Zmarnowałam na to dużo czasu i energii by w końcu dojść do wniosku, że to jest totalnie bezsensowne. Oni nie wprowadzają korekt, nie robią więcej niż dwóch poprawek, w sumie rzadko  poprawiają cokolwiek. I zawsze mam wrażenie, że są na mnie obrażeni lub niezadowoleni moją opinią :P Zdaję sobie sprawę, że sama reagowałam tak samo, jak byłam po drugiej stronie :P Wysyłałam znajomym obrazki, licząc, że powiedzą coś dobrego, a dostawałam krytykę którą miałam gdzieś :P Mimo wszystko pozory rozwoju były zachowane, bo ciągle podsyłałam nowy crap do skomentowania.
Więc teraz, jako komentator, po kilku miesiącach zmagań dochodzę do wniosku, że jedyne co jest dopuszczalne w takich sytuacjach to pozytywny feedback. Przez długie lata myślałam, że pozytywny feedback to konstruktywna krytyka podana na tacy w miły sposób. Wierzyłam, że konstrukcja "kanapki" się sprawdza - czyli chwalimy za coś, potem wytykamy błędy a potem mówimy znowu coś pozytywnego, żeby załagodzić te negatywy (jest na taką budowę komentarza jakaś bardziej fachowa nazwa, ale totalnie wyleciała mi z głowy) Ale tak naprawdę ta zasada się nie sprawdza. Stosunek zapychaczy do właściwej treści jest 2:1. I takie komentarze są uznawane albo za zbyt sympatyczne albo za zbyt czepialskie (kiedy odwróci się proporcje pozytywów do negatywów), a im dłuższy komentarz i im więcej starasz się przemycić konstruktywnej krytyki, tym bardziej nijaka będzie Twoja postawa i tym mniejszy ładunek emocjonalny niesie. Jak masz komentarz jednozdaniowy, to go przyswajasz szybko i klarownie. Jak masz komentarz na 3 akapity, to 80% treści wyparuje i nie zostanie przyswojona.
Z kolei krótkie i związłe komentarze są uważane albo za haterstwo albo za bezwartościowe lizanie tyłka.
Dlatego w naszym graficznym środowisku portale jak deviantart są uważane za przedszkole, bo wszyscy się tam zachwycają nawet totalnym crapem (co jest w dużym stopniu spowodowane bardziej społecznym aspektem portalu i tym że jakieś 80% użytkowników to dzieciaki), więc nie ma co liczyć na konstruktywną krytykę... z kolei na max3d.pl pokazuje się swoje twory przed lożą szyderców, żeby szanowna zmieszała je z błotem. Warto uczestniczyć na obu, bo jeden motywuje, a drugi uczy pokory, ale żaden tak naprawdę nie rozwija Ciebie jako twórcy.

Czym więc tak naprawdę jest pozytywny feedback? Moim zdaniem jest on podkreślaniem samych dobrych cech obrazka z ignorowaniem błędów. Jest to dobre z wielu powodów:
  • motywuje twórcę do dalszego pracowania nad obrazkiem w przeciwieństwie do konstruktywnej krytyki, która do tego zniechęca. Przykład: jak powiem same miłe rzeczy o grafice to znajomy potrafi posiedzieć nad nią dodatkowe 2,3 godziny, mimo że naprawdę nie trzeba. A jak wskażę mu błędy, powiem co i w jaki sposób ma poprawić żeby było lepiej to... w dziewięćdziesięciu procentach przypadków - zostawia obrazek mówiąc "a, dobra, to zrobię następnym razem lepiej". Nawet nie próbuje wprowadzić zasugerowanych zmian :D I racja, sama reaguję tak samo: jak ktoś mi mówi, żebym zrobiła tło (którego nie cierpię robić) poprawiła rękę (nie cierpię rysować dłoni) i zrobiła rimlight na nowo bo jest zbyt konturowy... to autentycznie mi się odechciewa. A jak ktoś mi mówi "zostaw już ten obrazek, jest dobrze!" to spędzam nad nim dodatkowe 3 godziny. Tak na przekór :P Dzieje się tak chyba dlatego, że w tej negatywnej sytuacji wydaje Ci się, że musisz "obrazek ratować" i że prawdopodobnie Ci się to nie uda, więc szkoda czasu na poprawki. Zasada ta sprawdza się w 90% wśród ludzi którzy podsyłają mi grafiki do oceny.
  • pogłębia dobre cechy twórczości autora -  poprzez podkreślanie unikatowych cech obrazków możesz wskazać autorowi cechy warte rozwijania. Dzięki temu autor wie, że jest na drodze z wieloma możliwymi wyjściami.
  • twórca nie skupia się na błędach - dzięki czemu jest większa szansa, że będzie eksperymentować, próbować nowych rzeczy.
  • autor staje się bardziej świadomy i pewny siebie - co pomaga mu w podejmowaniu racjonalnie dobrych decyzji. Staje się zdeterminowany i pozytywnie nastawiony na rozwój.
  • pozostawia krytyka i autora w dobrych relacjach  
Jak widać, pozytywny feedback niesie ze sobą znacznie bardziej pozytywne wartości niż konstruktywna krytyka, nawet ta w formie "kanapki". Wiem, że może to wydawać się trochę naiwne, jak się o tym czyta, ale moim zdaniem krytyka powinna pomagać. A nie demotywować, zmuszać do pracy, zmuszać do nauki.  To po prostu rodzi negatywne emocje, frustrację i poczucie beznadziei, zwłaszcza jak krytyk jest to bólu szczery.

Komentarze negatywne na dodatek mają znacznie większe pole rażenia niż pozytywne. Możesz otrzymać 100 pozytywnych komentarzy, ale Ty i tak zapamiętasz te 2 negatywne, które odebrały Ci chęci. Mało tego: im dłuższy komentarz, tym jest mniej skuteczny - nawet mega dobra krytyka z odniesieniami do źródeł, z których można się uczyć lub czerpać inspirację, jest nieskuteczna i nie daje rezultatów bo w tych przypadkach następuje coś co ja sama nazywam "przeładowaniem treścią". Młodzi graficy dowiadują się jednej niesamowitej rzeczy, i są nią tak przejęci, że reszta komentarza mimo, że przeczytana, to nie zostaje zrozumiana, bo mózg dostał zbyt dużo informacji na raz. Szczerze mówiąc, ja jeszcze teraz wracam do komentarzy Gutka z przed dwóch lat, i za każdym razem wyłapuję coś nowego, mimo, że czytałam te komentarze wiele razy ;P Jak dostawałam taką krytykę w momencie kiedy ledwo odkryłam tryby mieszania warstw w Photoshopie, to te komentarze były dla mnie naprawdę napisane językiem kosmity :)
Wiedzę trzeba dozować. Małymi porcjami. I nie można oczekiwać od młodego grafika, że jak 3 razy się mu powie, że perspektywa jest zła, to że nagle zacznie robić ją dobrze. Jeden długi komentarz wyjaśniający problem tylko PORUSZA ten problem. Nie zastąpi rocznego kursu perspektywy, przeczytania książki na temat ze zrozumieniem i 100 godzin praktyki. To musi trwać. I przede wszystkim sam grafik musi dojrzeć do zmierzenia się z tym problemem.

Kiedy krytyka jest dobra i zaczyna przynosić Ci i innym ludziom korzyści?
Moim zdaniem, krytyka jest bardziej wymysłem, który pomaga publice niż autorowi. Ludzie oceniając, i analizując czyjeś błędy SAMI się na nich uczą. A pozostali użytkownicy, którzy nie udzielają się w dyskusji, analizują i pracę i ocenę  i wyciągają z tego wnioski. I teraz gorzka prawda: to ile dany autor zrozumie z otrzymanej krytyki to jest totalna ruletka. Tak jak mówiłam, autor ma wewnętrznego krytyka, który "wie lepiej" i "się tłumaczy". Na dodatek, każda osoba ma zupełnie indywidualne podejście do życia. Ma inne doświadczenia, wspomnienia, przeszłość. A to ona warunkuje to, jaki mamy charakter i ile jesteśmy w stanie przyswoić.

Znam ludzi, którzy zamiast publikować na maxie, po prostu czytają cudze wątki. Uczą się na nich. To lepsze niż bezosobowa książka. I to jest dla nich dobre. Ale niekoniecznie dobre dla samych twórców, którzy zlinczowani regenerują siły na hurraoptymistycznych portalach typu deviantart (polecam xD)

Warto więc to sobie uświadomić, że krytyka dosłownie mija się z celem (omija adresata), i wraca do autora krytyki i pozostałej publiczności jak bumerang.
Sytuacja ta może się zmienić tylko pod  jednym warunkiem. Kiedy świadomie prosimy o pomoc przy czymś KONKRETNYM. Masz problem z rysowaniem teł? Poproś kogoś kto umie o krótki instruktaż. Kiedy prosisz o coś konkretnego, łatwiej jest Ci się skupić. Lepiej świadomie zaakceptować, że coś Ci nie idzie niż wysyłać ogólnie obrazki do skomentowania. Ale do takiego podejścia też trzeba po prostu dojrzeć.

Obcy ludzie więc będą się uczyć na Twoich błędach.. a Ty będziesz się uczyć na cudzych. Nie patrz na własne błędy i nie rozpamiętuj ich bo to destrukcyjna pożywka dla parszywego wewnętrznego krytyka którego karmisz i tak już od dawna.

Co robisz po otrzymaniu krytyki?
Ja zwykle się z nią potulnie zgadzam, i podkreślam że wiem, że muszę się jeszcze wiele nauczyć. I co dalej? Nie poprawiam obrazka. Chyba że:
a) jakiś wymiatacz zrobi mi overpainta, i pokaże, że moja grafika ma potencjał do bycia czymś naprawde lepszym
b)  ktoś wytknie mi błąd którego sama nie zauważyłam
c) co najmniej 5 osób wytyka mi ten sam błąd o którego istnieniu wiem, wtedy się wkurzam, poprawiam i wrzucam poprawione
Z całą resztą krytyki się po prostu zgadzam, i obiecuję że "następnym razem będzie lepiej". Rzadko kiedy jednak te rady są pomocne przy "następnym razie", bo generalnie otrzymuje się komentarze dotyczące tego co by można poprawić w konkretnym obrazku...

Droga od publikacji pierwszych szkiców wygląda mniej więcej tak:
Publikujesz kolorowy crap, wszyscy Cię chwalą, cieszysz się, pracujesz dalej ale po pewnym czasie zaczynasz się denerwować, że traktują Cię zbyt łagodnie więc...
Publikujesz nieco mniej kolorowy crap, i mówisz, że chcesz dostać KONSTRUKTYWNĄ krytykę. I ją dostajesz. W dużych ilościach. I czujesz się w pewnym momencie jakbyś był w pułapce bo bombardują Cię komentarzami typu: anatomia spieprzona, perspektywa zła, kolor zdechły.
Zbierasz siły na następne obrazki, starasz się, wiesz, że idzie Ci lepiej, myślisz, że "teraz im pokażesz", i publikujesz nieco poważniejsze grafiki, prosząc o ZMIESZANIE Z BŁOTEM. I oni serio mieszają Cię z błotem. A jaka jest Twoja reakcja? TŁUMACZYSZ SIĘ.

Więc jak? Krytyka obrazka w ogóle nie ma sensu?
Moim zdaniem ma sens, ale inny niż zakładamy. Pisemna krytyka, otrzymywana  nawet w ogromnej ilości nie trafia do adresata, albo trafia do niego z dużym opóźnieniem czasowym. Warto to sobie uświadomić i nie złościć się, że ktoś nie stosuje się do Twoich sprawdzonych rad, i nie złościć się jak otrzymujemy złote rady od innych. Trzeba pamiętać, że krytyka powstaje w dobrej wierze i z dobrymi intencjami. To czy nam się to przyda, zależy od nas, ale warto brać pod uwagę to, że ludzie poświęcają Ci swój czas i energię. Jeśli więc jesteś wytrwałą osobą to taka krytyka pomoże Ci poprawić grafiki do portfolio, oczywiście pod warunkiem, że będziesz te poprawki wprowadzał co jest NIEZWYKŁĄ wręcz rzadkością. W każdym innym przypadku mimo dobrych chęci krytyków krytyka kierowana do Ciebie może wzbudzać emocje ale nie będzie Cię rozwijać.

Oczywiście gdyby wszyscy doszli do tych samych wniosków co ja, to fora byłyby opustoszałe. To się nigdy nie stanie, bo zanim ktoś do tych wniosków dojdzie, to przeżyje parę lat otrzymując konstruktywną krytykę którą ma gdzieś. Twórcy potrzebują publiki. A publika potrzebuje dyskusji. Portale jednak mają jedną cechę której nic nie zastąpi: gromadzą dużo ludzi z jednej branży pod jedną banderą. To buduje mikrospołeczność, i to jest dobre. Poznajesz ludzi myślących podobnie, więc skorzystaj z tego, rozwijaj te znajomości, i zobacz jak daleko można pójść jeśli się wzajemnie motywuje i wyznacza nowe poprzeczki.

Ludzie po prostu nie wiedzą o co proszą. To tak jak mówił Ford. "Jeśli zapytałbym czego ludzie chcą, odpowiedzieliby, że szybszego konia". Więc co jest lepsze od konstruktywnej krytyki obrazka?


Moim zdaniem dużo lepiej spisuje się krytyka ogólna, czyli jak ktoś stara się ocenić całą Twoją teraźniejszą twórczość a nie poszczególne obrazki. Wyszukać patterny i podkreślać te blokujące Twój rozwój. Krytyka powinna globalnie wpływać na Twoje poczynania. Powinna wskazać Ci obszary z którymi masz problemy. Tego typu komentarze możesz dostać zarówno pisemnie (np. ludzie na forach trafnie i szybko są w stanie wskazać Twoją "comfort zone") ale lepszej jakości krytykę da Ci jakiś inny grafik, w bezpośredniej rozmowie. Ktoś kto Cię zna dłużej ale potrafi przekazać wiele cennych informacji. To jest ważne, żeby poznać jak Twoje poczynania wyglądają z cudzej perspektywy. Uczysz się wtedy dystansu do siebie, i często masz dużo motywacji, żeby próbować nowych technik. Takie rozmowy to nie są dwa, trzy zdania. Zwykle są to przegadane godziny ze znajomymi. Tylko żeby coś z tego wyciągnąć, trzeba być naprawdę otwartym na krytykę i pokornym w stosunku do siebie i osoby która poświęca Ci swój cenny czas.
Osobiście cenię sobie taką formę krytyki najbardziej. Jest bezpośrednia. I bardziej spersonalizowana do Twojej osoby. Tak naprawdę to jest bardziej trening niż krytyka. Trening charakteru i próba zmienienia podejścia do tego co i w jaki sposób się robi. Tu przy okazji chciałabym bardzo mocno podziękować zarówno Gutkowi, jak i Tomkowi, którzy mają naprawdę dużo cieprliwości do mnie, i naprawdę dziękuję im za ten czas poświęcony na obgadywaniu moich problemów z formą, kolorem, bryłą, perspektywą. Tak naprawdę to dopiero odkąd zaczęłam takie rozmowy prowadzić z Tomkiem zeszłego roku, mimo że przyszło mi to opornie (moja duma, frustracja, złość i emocjonalność naprawdę blokowały dostęp do wszelkiego rodzaju >PRAWDZIWEJ< krytyki.) Po wielu kłótniach, w końcu jestem w miejscu akceptującym nowe sugestie, nowe rozwiązania. I dopiero takie treningi sprawiają, że autentycznie czuję skoki jakości. Dopiero teraz czuję, że się naprawdę rozwijam.


Dlatego prosta konkluzja:
Konstruktywna krytyka rozwija osobę krytykującą oraz inne osoby śledzące dyskusję.
Pozytywny feedback rozwija i motywuje grafika, do którego jest kierowany.
Do otrzymywania krytyki trzeba dojrzeć.

Osobiście uważam, że ważniejsze na drodze rozwoju jest uczenie się nowych rzeczy niż skupianie się na naprawianiu błędów. A krytyka przede wszystkim opiera się na wytykaniu błędów, znajdowaniu problemów i proponowaniu rozwiązań. Poprawianie błędów to patrzenie do tyłu. Uczenie się nowych technik to patrzenie do przodu. Nikt zbyt szybko nie poszedł do przodu, ciągle naprawiając stare błędy. Za to zauważyłam, że jeśli czasem przymknie się oko na błędy a zacznie się iść w nieco innym kierunku niż dotychczas to.. te błędy same zanikają. Dlatego, nie traćcie czasu na patrzenie w tył. Eksperymentujcie!



I na samo zakończenie mądrość Konfucjusza:
Powiedz mi, a zapomnę. Pokaż mi, a zapamiętam. 
Pozwól mi zrobić, a zrozumiem.


Pozdrawiam, 
Telthona